Γιώργος Μεντζελίδης: Κεντροαριστερά και κομματικός πατριωτισμός

Γιώργος Μεντζελίδης: Κεντροαριστερά και κομματικός πατριωτισμός

Κεντροαριστερά και κομματικός πατριωτισμός

Η συζήτηση και οι διαδικασίες για τη συγκρότηση της «ενιαίας Κεντροαριστεράς», πέρα από τα θετικά πολιτικά μηνύματα και την εύλογη ικανοποίηση όσων εμπλέκονται σε αυτή την περιπετειώδη, όπως φαίνεται, υπόθεση, έφεραν στο φως αδυναμίες, πάθη, ιδεολογικές αγκυλώσεις, πολιτικό εγωτισμό και δογματικές συμπεριφορές. Όλα αυτά αξίζει να εντοπιστούν, καταγραφούν και αναλυθούν αφού αποτελούν πραγματική πολιτική τροχοπέδη στην όλη προσπάθεια.

Βέβαια με ένα μικρό σημείωμα δεν είναι δυνατό να καλυφτεί το θέμα αλλά σε κάθε περίπτωση η αποδελτίωση και ο σχολιασμός κάποιων τουλάχιστον από τις παραπάνω καταστάσεις και συμπεριφορές επιβάλλεται με αποκλειστική στόχευση την πιθανή υπέρβασή τους. Πιθανή όμως και όχι βέβαιη. Η αδυναμία υπέρβασης όσων προαναφέρθηκαν θα έχει δυσάρεστα αποτελέσματα αφού θα εκθεμελιώσει τα ούτως ή άλλως αδύναμα και υγρά ακόμη υλικά του συνολικού κεντροαριστερού οικοδομήματος.

Ένα από τα περισσότερο έντονα φαινόμενα, που εύκολα παρατηρεί κανείς στα κομματικά γραφεία και τις πολλές, πάρα πολλές ανοιχτές συζητήσεις, είναι ο ακραιφνής «κομματικός πατριωτισμός». Και μπορεί μεν , τουλάχιστον σε υψηλό κομματικό επίπεδο να μη προβάλλεται και να λειτουργεί τελικά υποδορίως, σε χαμηλότερα όμως επίπεδα, σε ομάδες ενταγμένων με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε κόμματα και κινήσεις που σήμερα φαίνεται και επιθυμούν να συγκλίνουν, είναι πρόδηλος. Αυτή η στάση και συμπεριφορά, η διαρκής επίκληση της μίας και μοναδικής κομματικής καταγωγής και ταυτότητας, η απαξίωση ένθεν κακείθεν, εκδηλώνεται με τρόπο απόλυτο και κατηγορηματικό από όλους αυτούς που μαχόμενοι υπέρ κομματικών βωμών και εστιών δεν είναι διατεθειμένοι να αφήσουν ίχνος ζωτικού χώρου στους υπόλοιπους. Αποτελεί δε αυτή η προσέγγιση ισχυρό αναστολέα και σοβαρό αποσυνθετικό παράγοντα.

Όπως όμως γίνεται εύκολα αντιληπτό δεν είναι λίγοι – και μάλλον πληθαίνουν καθημερινά – όσοι ισχυρίζονται ότι οι εμφανείς ή αφανείς εσωτερικές αντιθέσεις και η δυσπιστία που κατά καιρούς εκδηλώνεται, περιορίζουν , ως ένα βαθμό βέβαια, τις πιθανότητες επιτυχίας του κεντροαριστερού εγχειρήματος. Θέλω εδώ να αποσαφηνίσω ότι με τον όρο «κομματικός πατριωτισμός» δεν αναφέρομαι στο εν στενή εννοία κλασικό και παραδοσιακό κομματικό πλαίσιο αλλά σε όλους εκείνους τους φορείς που, είτε με τη μορφή κομμάτων είτε με τη μορφή κινήσεων και συλλογικοτήτων, συμμετέχουν στο διάλογο για την κεντροαριστερά. Αν μάλιστα προσθέσουμε και τις λεγόμενες «πολιτικές προσωπικότητες» – αναρωτιέμαι με τι σταθερά, λογικά, σύγχρονα αλλά και ιστορικά κριτήρια εκχωρείται ο τίτλος «πολιτική προσωπικότητα» – θα διαπιστώσουμε με λύπη ότι απελευθερώνονται σιγά – σιγά υψηλά επίπεδα πολιτικής τεστοστερόνης, αλαζονεία, δογματισμός και…. ατέλειωτη μυθοπλασία.

Δεν είναι βέβαια λίγοι όσοι προβάλλουν ιδεολογικού χαρακτήρα αντεπιχειρήματα και αρνούνται να αποκαθηλώσουν σημαίες και λάβαρα, εάν και όταν εκ των συνθηκών απαιτηθεί , και τρέμουν μπροστά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο αφού νιώθουν ότι αποκόβονται οριστικά από τα πολιτικά τους κληροδοτήματα. Τόσο η εμμονή με λατρευτικούς όρους στις κομματικές παραδόσεις και παρακαταθήκες όσο και ο άνευ όρων ιδεολογικοπολιτικός κοσμοπολιτισμός, είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, δυο οπτικές εξίσου καταστροφικές για την αναδυόμενη κεντροαριστερά.

Όσο πιο ψηλά ανέβει κανείς στη κλίμακα ηγεσίας/εξουσίας στους φορείς της κεντροαριστεράς τόσο ευκολότερα θα διαπιστώσει ότι η υφέρπουσα λογική της προσκόλλησης στα κεκτημένα και τις «ιστορικές καταβολές», οι συμπεριφορές πολιτικού ετσιθελισμού και επιβολής αλλά και οι ενορχηστρωμένες διαλυτικές και αποσυνθετικές πρακτικές, εκκινούν από τη μάχη για ατομική ή και μικροσυλλογική επιβίωση. Είναι θα έλεγα για ορισμένους – λίγους ευτυχώς – ένα προσωπικό στοίχημα και μια πρόκληση για τον επανακαθορισμό, την περιχαράκωση και την προστασία της απόλυτα ατομικής πολιτικής τους περιοχής. Σε καμία περίπτωση το άχθος που εκδηλώνουν οι περισσότεροι παραδοσιακοί οπαδοί και φίλοι των συλλογικοτήτων της κεντροαριστεράς, λόγω της επικείμενης ανατροπής των κομματικών δεδομένων, δεν έχει το ίδιο περιεχόμενο με τις πρακτικές αμφισβήτησης και …«προβληματισμού» που αναπτύσσονται στα ηγετικά κλιμάκια. Εντύπωση δε προκαλεί η επίμονη και διαρκής προσπάθεια για τον προσδιορισμό ( ; ), τον απόλυτο εννοιολογικό διαχωρισμό και την ενδελεχή καταγραφή του περιεχομένου όρων όπως σοσιαλδημοκρατία, προοδευτικό, ριζοσπαστικό και εκσυγχρονιστικό κέντρο κλπ όταν σε πανευρωπαϊκή τουλάχιστον κλίμακα αυτή η συζήτηση εκκινεί από την τομή του περιεχομένου τους και όχι από τα άκρα και ιδιαίτερα όριά τους. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει «παράδοση άνευ όρων» σε μια ενότητα αυτοσκοπό, σε ένα όντως υπαρκτό πολιτικό και κοινωνικό αίτημα για ενότητα χωρίς αρχές και σεβασμό της διαφορετικότητας. Η διαχείριση όμως της διαφορετικότητας είναι το ζητούμενο. Και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί η διαχείριση αυτή να μετατραπεί σε «κυνήγι της ουράς» για όσους συμμετέχουν και επιθυμούν να συμβάλλουν στη υπόθεση της κεντροαριστεράς. Από την άλλη η κεντροαριστερά, οι δυνάμεις που φαίνεται να την εκπροσωπούν, τελικά θα κριθούν όχι μόνο με βάση την πρόθεσή τους για ενότητα μέσα από τις διαφορές αλλά – και ιδίως στις μέρες μας – για την ικανότητα και βούληση για υπέρβαση και άρση των ασφυκτικών δεδομένων που εμποδίζουν την αμφισβήτηση και ανατροπή του σημερινό ιδεολογικοπολιτικού status.

Σαφώς και η ενότητα δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός. Σαφώς και δεν είναι δυνατό οι δυνάμεις της κεντροαριστεράς να έρθουν «εις πολιτικού γάμου κοινωνίαν» με μονομερείς ενέργειες ή υπό καθεστώς εκλογικής πίεσης και υπαρξιακών αδιεξόδων. Εάν όμως, επαναλαμβάνω εάν, κυριαρχήσουν η ιδεολογική μονομέρεια ή ο ιδεολογικός αλληθωρισμός, οι προσωπικές λογικές και ο πολιτικός ρεβανσισμός, τότε η διάβρωση του πλαισίου αναζήτησης και επίτευξης συγκλήσεων είναι δεδομένη. Αξίζει άραγε στην κεντροαριστερά μια τέτοια τύχη ; Η ιστορία έχει δώσει κατά καιρούς απαντήσεις. Φρόνιμο είναι να τις διαβάσουμε όλοι πριν γίνουμε θλιβεροί απολογητές των πράξεών μας.